Приветствую Вас Абитуриент • Регистрация • Вход • RSS
Среда, 20.6.2018
Загрузка...
Главная » Работы » Рефераты на казахском » Физика, Астрономия

Айналма немесе циклдылык процесстері
Загрузка...
Айналма немесе циклдылык процесстері.
Термодинамиканың екінші заңына Клаузиус «Дене өздігінен жылуын екінші денеге бере алмайды деген», кейіннен неміс ғалымы Клаузиус «Периодты машина жұмыс істеу үшін оған екі түрлі температура қажет және оның бреуі ыстық екіншісі суық болу керек сол кезде ол әрдайым жұмыс істейді деген».
Ол үшін мысалы белгілі бір жұмыс істейтін циклді алайық (сурет 1).

Мысалы: насос арқылы су сорып аламызда оны қазандыққа жібереміз, қазандықта су ысып буға айналады. Қазандықтан шыққан бу, бу ысытуға барады онда ол белгілі бір температураға дейін ысытамыз. Бу ысытудан шыққан бу - бу двигателіне барады, онда термодинамианың бірінші заңы орындалып жарты бу механылық энергияға айналады, ал қалғаны суытқышқа барып, қайтадан суға айналып насосқа қайта барады. Осылай бірнеше процестің бірінен соң бірі қайталануын цикл деп атаймыз. Суретте көрсетілген көк сызық - судың белгісі, ал қызыл - будың белгісі және жүретін жолдары.
Алдында белгілі болғандай, құнсыз сыртқы күй кезіндегі, тік және кері бағыттағы қайтымсыз процесстер өтеді. Процесстердің бағыттылығы және олардың өтуінің жалпы түрін, жылудинамикасының екінші заңымен анықтайды.
Техникалық жылудинамикасында екінші заңды қолданады да, жылулық процесс жағдайы кезіндегі, жылулықтың механикалық жұмысқа айналуын анықтайды. Сонымен, жылудинамикасының бірінші заңынан шығатын жылулық пен жұмыс аралық, санды қатынастары сақталуы тиіс. Жылулық қозғалтқышында, толассыз жұмыс атқарылуы үшін, айналмалы процесс қажет. Жұмыстың дене А – В – С – Д – А (4.1 сурет) тұйықталған қисық сызық бойынша, бірнеше есе өзінің жағдайын өзгертеді және бастапқы жағдайына А қайтадан қайтып келеді. Сонымен, жұмыстық дененің бастапқы және соңғы жағдайы бір біріне ұқсас. А - В - С учаскесіндегі қаралып отырған айналмалы процессінде, жұмыстық дене кеңейеді (тік жүріс) және ол кезде, АВСС1А1 ауданында оң кеңею жұмысы атқарады.
Бұл жұмыстың атқарылуы, q1 меншікті жылулықты жеткізуде және жылудинамикасының бірінші заңына сәйкес, өтетін UC - UA меншікті ішкі энергияның өзгеруіне, сәйкес қатынасы:
q1=UC+UA+ℓкең (2.1)
Басқа учаскесінде, жұмыстық дене бастапқы жағыдайына А қайта келеді (кері жүріс) (4.1 сурет) бұл жағдайда ол С-Д-А сызығы бойымен сығылады да, сығылу жұмысының шығыны (ℓсығ), көрсетілген СДАА1С1 ауданы. Ұқсастық бойынша, тік жүріске мына қатынаспен шығады:
q2'=(UC – UA) + ℓсығ
Сығылу жұмысы (ℓсығ) мем кеңею (ℓкең) жұмыстарының айырмасы, бір циклдағы қозғалтқыштың пайдалы жұмысын (ℓ) көрсетеді:
ℓ=ℓкең - ℓсығ (2.3)
Бұл процесс, кайтымды ма немесе қайтымсыз процесс пе, оған бағынышсыз. Қайтымды процесс кезінде, бұл меншікті жұмыс санды түрінде, тұйық қисық сызықты А-В-С-Д-А ауданға тең.
Ішкі энергия (), жұмыстық дененың бастапқы жағдайына, қайта оралына байланысты өзгереді.
Циклдың пайдалы жұмысын (ℓ) алу үшін, кеңею жұмысы (ℓкең) сығылу жұмысынан (ℓсығ) көп болуы қажет.
(2.1), (2.2) және (2.3) формулаларынан анықтаймыз:
ℓ=q1 - q2 (2.4)
мұндағы, q1 - кеңею сызығы А-В-С бойынша жеткізілетін меншіккті санды жылу; q2 – сығылу сызығы С-Д-А бойынша, алып кетірілетін меншікті санды жылулық.
Сонымен, айналмалы процессті жүзеге асыру үшін, жылулық – жұмыстық денеге жеткізілуі және одан алып кетілуі тиіс. Жалпы түріндегі, учаскенің айналмалы процессінде, жылулықты жеткізу, кеңею учаскесмен, ал сол сияқты жылулықты алып кету учаскесінде - сығылу учаскесмен бірдей болмайды, себебі жеткізу процессі мен жылулықты алып кету циклдары, сығлу кезінде өткізілуі мүмкін, сол сияқты кеңеюде де солай.
Сірә, циклдың барлық пішініне жинақталып жеткізілген жылулықты мына теңдеумен шешеді:
q=q1-q2=q1-q2 (2.5)
Демек, циклда аткқарылған жұмыс (ℓ), айналмалы процесстегі жұмыстың денеге жеткізілген санды жылулық пен осы процесстен алып кетілген санды жылулықтың (q2) айырмасына тең, яғни:
ℓ=q1-q2 (2.6)
Жылулықты жеткізуге және алып кету үшін, жылулық көздері қажет. Егер жылу көзі жұмыстық денеге жылу берсе, онда оны, жылулық беруші немесе жылулықтың жоғарғы температурасының Т көзі деп атайды, ал егерде, жұмыстық денеден жылу алатын болса, оны жылу қабылдаушы немесе төменгі температуралы Т2 жылулық көзі деп атайды.
Сонымен, жылудинамикалық жүйе дегеніміз — айналмалы процессті атқарушы; олар жұмыстың денеден, жұмыс объектісінен, жылулық беруші және жылулық қабылдаушылардан құралады.
Жылулық циклының бағалануына арналған, алмағайып көрсеткіші болып - ПӘК саналады да, санды жылулықтың пайдалы жұмысқа түрленуінің, жеткізілген жылулық санына қатынасы жатады. Егер, циклдар қайтымды процесстерден түратын болса, онда оны идеалды циклдар деп, ал оның ПӘК - термиялық деп аталады.
(2.7)
Сонымен, термиялық ПӘК циклы, әр уақытта бірден кем, себебі q2>0. Бұл нақтылы жағдайдағы айналмалы процесс кезінде, сөзсіз болатын шығын, кейде өте көп циклге жеткізілетін жылулықты (q1) 50…75% құрайды.
Егерде, жылу қабылдағыштан меншікті мөлшерлі жылу бөлінсе және жылубергішке (q1) беретін болса және бұл кезде меншікті жұмыс () атқарылса, онда q1-q2 - жылуды (q2) алып кетуге жұмсалатын меншікті жұмыс.
Идеалды цикл үшін
(2.8)
Загрузка...


Уважаемый пользователь! Материал может содержать устаревшие данные, ошибки (устаревшую экономическую статистику, утратившую силу закона, нормативные акты и т.п.). Поэтому перед сдачей рекомендуем самостоятельно проверить содержание работ.
Желаем успехов!



48.0 Kb
Категория: Физика, Астрономия | Добавил: Dastan
Просмотров: 1700 | Загрузок: 197 | Рейтинг: 0.0/0

Это может Вас заинтересовать:
Гендельдің клавирлік музыкасы
Ғабиден Мұстафин
Үстірт қорығы (Маңғыстау облысы)
Рашмор тауы
Бәйсейітова Күләш (Гүлбаһрам) Жасынқызы
Мұрат Мөңкеұлы
Сәбит Мұқановтың поэзиясы
Абай Құнанбаев
Жабаев Жамбыл
Мемлекеттік аппарат қызметінің және ұйымдастырылуының негізгі қағидала...
Жыр cұлтаны Сұлтанмахмұт Торайғыров туралы сөз
Денсаулық - басты байлық
Астана - әсем қала
Микроорганизмдерді мал азығын дайындауда қолдану
Шоқан Уәлиханов