Приветствую Вас Абитуриент • Регистрация • Вход • RSS
Четверг, 21.9.2017
Загрузка...
Главная » Работы » Рефераты на казахском » Экономика, Қаржы, Бухгалтерлік іс, Банктік іс, Салық

Арнаулы салық режимдері
Загрузка...
МАЗМҰНЫ

Кіріспе ...............3

І Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне салық салудың теориялық негіздері
1.1 Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғаларға салық салудың теориялық негізі .....5
1.2 Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне арналған арнайы салық режимінің экономикалық мәні...11

ІІ Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне арналған арнайы салық режимінің қолдану тәртібі экономикалық мәні
2.1 Арнаулы салықрежимі және оның жүргізілу тәртібі..19
2.2. Шаруа қожалықтарына арналған арнаулы салық режимі.....21
2.3. Ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруші заңды тұлғаларға арналған арнаулы салық режимі...25
2.4. Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне арналған арнаулы салық режимі..26

Қорытынды..........29

Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi.....31

Кіріспе
Салық жүйесі мемлекет және заңды тұлғалар арасындағы қаржы қатынастарының жиынтығының, салықтар мен алымдар, салық салу әдістері мен тәсілдері, салық заңдары мен салыққа қатысты актілер, салық салу органдары мен салық қызметінің жиынтығын құрайды.
Салық жүйесі мемлекет қаржы көздерінің түсімдерінің негізгі құралы болуымен қатар, ел экономикасын қайта саяси - әлеуметтік шараларды толығымен іске асуға мүмкіндік жасайды.
Қазақстан Республикасының 1991 жылдың 25 - желтоқсанында қабылданған «Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі туралы» Заңы, тәуелсіз Қазақстанның салық жүйесін қүрудың ең алғашқы бастамасы больш табылады. Бұл еліміздің экономикасын реформалаудағы күрделі істердщ бірегейі екендігі айқын. Осы мезгілден бастап ел экономикасында бүрын болмаған жаңа құбылыстар іске аса бастады. Оларды атап айтсақ: шаруашылықты жүргізудің еркіндігі; меншік түрлерінің бір-біріне өзара тепе -теңдігі; шаруашылық жүргізуші субъектілер мен мемлекет арасындағы қатынастардың қүқыктық негізде жүргізілуі т.б.
Бұл заң салық жүйесін құрудың басты принциптерін, алым мен салықтық түрлерін, олардың бюджетке түсу тәртібін белгелеген тұңғыш тарихи құжат болып есептеледі. Салық - мемлекеттік бюджеттің негізгі көзі болып табылады.
Президенттің нақты тапсырмаларының ішіндегі аса өткір әлеуметтік мәселе ретінде толық көлемде зейнетақы, жалақы және әлеуметтік жәрдемақыларды төлеуді қамтамасыз ету қойылқатар салық жүйесіне де уақытгық өзі үлкен міндетгер жүктеліп отыр.
Саңғы жылдары салық жүйесін арқылы бюджет кірісін молайтуда бірқатар жаңа үлгілер тәжірибеге енді, кадрлармен жұмыс сапасы жақсарды. Сонымен қатар жергілікті ауылдық аймақтардағы төлеушілердің есебщ толық, уақгылы алу. Олардың белгіленген тәртіпте мәлімдеме тапсыруы, оңайтылған салық салу жолына көшу жайлары емулі нәтиже беруде.
Өкінішке орай экономикадағы қиындықтар, әсіресе, отандық ірі өндіріс орындарының қалыпты жұмыс істемеуі, қаржы, төлем қабіле нашарлауы, неше беру, басқа да түрлі оракторлардың өтпелі нарық кезеі толық үйлестірілмеуі - қиындықтарды одан әрі шешінестіруде. Біз облысымызда кейінгі жылдары шетелдік инвесторлар тұрақты жұмыс іс шағын және орта бизнес кеңінен орыс алды.
Деген мен кейбір өндіріс орындарында, оның ішінде шетелдік инвесторда табысты кемітіп көрсету фактілер кездесуде.
І Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне салық салудың теориялық негіздері
1.1 Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғаларға салық салудың теориялық негізі

Кәсіпкерлік қызметпен айналысатың жеке тұлғаларға салықтың салынуын мемлекеттік қолдауға, бизнестің дамуы үшін және оны ынталандыру үшін экономикалық және кұықгық жағдайлар жасау, сонымен қоса оларға материалдық және қаржықдық салымдарды жеңілдетілген түрде ұсыну жатады. Кәсіпкер тұрғысынан қарайтын болсақ, тек мемлекет оның көздеген мақсаттарға жетуіне (табыстың максималды болуы, инвестицияның тиімді болуы, тәуекелдің минималдануы, жекеменшіктегісін корғау және күту) жағдай жасау керек.
Мемлекет тұрғысынан Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке түлғаларғаның тауар шығарьш сатуы жоғарырық тараптан қаралады. Мысалы, қоғамдық жалпы жағдайдың өсімі, халықтың жұмыспен қамтылуы, ұлттық қауіпсіздікті нығайту және тағы басқалары сияқтылар.
Мемлекет пен бизнестің мақсатгары мен мүдделерінің қиылысатын аймағы тиімді мемлекеттік саясапы жүзеге асыру болып табылады.
Дамыған елдер және Қазақстан Республикасы нарықтық қатынастарға өту тәжірибесі көрсстіп тұрғандай, өндірістің тұрақты дамуы және экономикалық өсімнің жаңаруы, тек экономикалық сектордың бәсеке қабілетті Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғалардың тез дамуы аркзсында жұзегс асады. Сол себепті мемлекеттік көмекгі ескі болашақсыз өңдірістен Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғалардың дамуьша және жеке инвестицияның көркеуіне бағьптауы экономикалық тұрақтылық пен дамудың бастамасы болып табылады.
Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаларға ерекше өсер етуші, даусыз мемлекеттің салық саясаты. Ол тауар өндірісінің және қызмет көрсетудің дамуы аркасьшда тресурстарьшың орталықгандырылған қоръш өсіресе мемлекеттік бюджетгің кзлыптастырушы міндссгін алады. Нарықтық қатынаста салық саясаты шаруашылық формаларьшың ұтымдысын анықтап, олардың рентабельділігін артгыруға жағдай жасау керек.
Кәсіпкерлік қызметпен айналысатың жеке тұлғаларды сипаттаудың түрлі критериялері бар, мысалы, өндіріс көлемі, жүмыс істеушілердің саны, депозиттердің көлемі, негізгі өңдіріс қорларының атив бөлігінің өлшемі, кіріс мөлшері. Ең кең тараған критерийлердің бірі жұмыс ютеуішлердің саны. Кейбіреулер жұмысшылар саны 100-ге дейін, тагы біреулер 50-деи 1000-ға дейін, үшіншілері 100 ден 1500-ге дейін жететін кәсшорындарды шағын бизнес кәсіпорындары деп санауға ұсынуда.
Кәсіпкерлік қызметпен айналысатьш жеке тұлғаларды дамыту Қазақстан Республикасының экономикалық саясатының негізмі бағыттарының бірі болып отыр. 1998 жылдан бастал Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлгалардың санының артьш келе жатқандығы байқалады. 2000 жылы 1998 жылмен салыстырғанда кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғалардың саны 1,3 есе артқан.
Қазақстаңда қалыпта калыптасқан әлеуметтік экономикалық жағдайларда кәсіпкерлік қызметпен айналысатьш жеке түлғалар қорғаныссыз болып отыр. Бірінші кезекте, салық жүйесіне байланысты больш отыр, оның жағымсыз жағдайлары Кәсіпкерлік қызметпен айналысатъш жеке түлғалардың дамытудың тежеуші фактор болады. Кәсіпкерлік кызметнсн айналысатын жеке түиғаларға салық салуцы дамыпудың тезеушілерінің бірі салық саясатының жетілділмеген болуы.
Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаларға салықтарды салуды жетілдірудегі өзекті проблемалардың бірі салық өте жиі өзгеріске ұшырауы.
Жапонияда занды түрде белгіленген кәсіпорындар критерийлері бар; өнеркәсіп, көлк және қурылыста - 300 адамнан көп емес, көтерме саудада - 100, бөлшек сауда және қызмет көрсету саласында - 50, олар осы критсрийлерге карай шағьш және орта көсіпорын статусын ала алады. Сондай-ақ жарғылық капитал мөлшсрі де шектелген: өнеркәсіп, кұрылыс және көлікте - 770 мың доллардан жоғары емес, көтермс саудада - 230 мың доллар, қызмет көрсету саласында 77 мың доллар.
Қазақстаңда адам саны айтарлықтай аз кәсіпорындар шағын болып саналады. Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 8-сәуірдегі нөмірі 499 қаулысына сәйкес шағын кәсіпорындарға:
• өндірісте, кұрылыста және шаруашылықга - 50 адамға дейін;
• сауцада жәие турмыстық қызмет көрсетуде - 30 адамға дейін;
• келік және байланыста — 25 адамға дейін;
• ғылымда және жадартпашылық қызметте — 20 адамға дейін;
жұмыс істейтін кәсшорындар жатады.
Жұмыс істеушілер саны 300 адамнан аспайтын кәсіпорыңдар орта бизнеске жатады.
Кәсіпкерлікпен айналысатьш жеке түлғаларға қатысты және оларға салық салу бойынша салық заңнамасының кейбір пунктерін нақтылау керек сияқты. Казакртан Республикасының Кіріс Министірлігінің ауызша келісімімен, бірыңғай жер салығын төлеу арқылы жұмыс істейтін кәсіпкерлік қызметпен айналысатьш түлғалар үшін өзіне және өр бір мүшесіне міңдетті зейнетақы төлемдерін және әлеуметтік салықты бір жылға (он екі айға) есептеп, төлесе. Өйткені кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар жұмысы науқандық нысанда көрінеді. Бірақ бұлай міңдетгі зейнетақы төлемдері және әлеуметтік салықтық төлемді жүргізу туралы "Бірыңғай жер салығын есептеу және бюджетке төлеу туралы" Нұсқауда да, салық заңнамаларындя да көрсстілмеген.
Тағы бір тұсініксіздігі, көлік құралдары салығынан салықтық жеңілдікгі алу үшін авто келік құраддарын кімге құжатгалуы керекгігі - көсіпксрлік қызметпен айналысатьш тұлғалар (немесе мүшесіне) ме. Бұл жерде менің ұсьшатыным авто көлік кұралдарын нақты шаруа кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар кұжаттап толтыру керек.
Тағы бір өткір сұрақтардың бірі кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар жұмыс істейтін адамдар саны. Бәрімізге белгілі ауыл елді мекендерінде жұмыссыз халықтың аз еместігі, сол себепті кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар жұмыссыздарды ешқандай келісім-шартсыз да ала алады. Ал мұның ешқандай кұжат беттерінен, көрініс таппайтыны белгілі және оларға жалақыны натуралды түрде төлеу арқылы жүргізеді. Әсіресе Өзбекстан Территориясын жақын орналасқан елді мекендерден мақта жиналым уақытысы келген кезде резидент емес жалдамалы жұмысшылар шамадан тыс артып кетеді. Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар өзінің жұмысшылар санын азайтып көрсетуге тырысады. Өйткені міндетті зсйнетақы төлемдерінің және әлеуметтік салық төлемдерінің көлемдері тікелей кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар өзінің жұмыс істейтіндерге байланысты, жұмысшылар көп болса есептелген салық сомасы көп және керісінше. Мақта жинау келген кезде 1-ден 20 адамға дейін жұмысшылар жалданады, әрине олар сол жерде тұрақты істейтіндер емес. Бұны бақылап тұру мүмкін емес, оған себеп ауылшаруашылығының жұмысы наукандық және егістік алқаптарының өте-алыс жерлерде орналасуы және салық қызметкерлерінің санының аздығы. Бұдан шығу үшін мен 1 гектар жерге науқандық мерзіміне қарай: егу, жинау, қайта өңдеу және егетін егін түріне, сонымен қоса егістік аймағына қарай жұмысшылар санын норматив ретінде бекіту және сол бойынша әлеуметтік салық пен міндетті зейнетақы аударымдарын есептеу керек.
Қоршаған ортаны ластағаны үшін төлемді төлеуде де, 1 гектар жерге қарай норматив бойынша жанаржағармайдың кету шығынын есептеп сол бойынша есептеген дұрыс болар. Өйткені біз кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалардың қанша жанаржағармай қолданғанын, олардың жанаржағармайды қолма-қол ақша төлеу арқылы сатып алуынан және шығындар есебін шаруа (фермер) қожалықтарының жүргізбеуінен біле алмаймыз.
Өкініштісі, салық саясаты салықтың қиындығынан жеткіліксіз икемділігімен ерекшеленеді. Салық салу жүйесі жоғары салық салу деңгейімен өзгеше. Мұның барлығы жазылған экономикалық шындықтарға кайшы келеді. Өйткені елдің экономикалық өсу деңгейі жалпы ішкі өнімдегі бюджет үлесі тікелей корреляциялауы. Осыған қарай Қазақстандық кәсіпкерлік актуалды сұрақтардың бірі болып келеді. Оған себсп, салық төлемдерін есеп және есеп беруді талтыруға қиын және көптеген талаптардьщ болуы.
Көп кәсіпкерлер бұл сұрақтар бойынша қиналады. Оған белгілі шығындар, білім және аз емес уақыт, сонымен қоса тәжірибелі бухгалтерді ұстау қаражаттары қажет. Ал ол барлық кәсіпкердің калтасына сай емес.
Табысты көптеп алуды ойлап жүрген, бірақ, одан бюджетке төленетін төлемдерді толтыру кезінде қиналатын кәсіпкерге тағы бір кедергі мемлекеттік салық зандылықтарының өте жиі өзгеруі. Құжаттарды әрең толтырып жүрген ол бойынша жиі өзгерістерге еріп үлгере алмайды да мемлекеттік органдармен жиі түсініспеушілікке барады. Бұл ретте, кәсіпкерлік қызметпен айналысатьш тұлғалардың заңнаманың өзгерістеріне үлгеріп, оған сәйкесінше есеп дайындап отыруы керек.
Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар Қазақстанда әлде де болса экономиканың қажет тұтатын саласы бола алмай тур және өндіріс көлемінің артуына үлес қосу деңгейі де төмен, халықты жұмыспен қамту мәселесіне де көмегі шамалы.
Қазақстандағы жағдайды ескере қарасақ, кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар, іріге қарағанда нәзік және қорғаусыз секілді. Бірінші кезекте ол салық жүйесімен байланысты, оның кейбір кедергілері отандық тауар өңдірукшілердің дамуына тежегіш болуда.
Келесі мәселе салық оргаңдарымен қарым-қатынастардың қиындығы. Көп жағдайларда кәсіпкерлік қызметпен айналысатьш тұлғалар осы құрылым қызметкерлерінің арасында даулы жағдайлар туындайды, бірак, салық инспекторларын даудан жеңу төжірибе жүзінде жеңу мүмкін емес. Мынандай жағдайлар болған, кәсіпкерге айыппұл мен осімпұл заңсыз түрде салынған, бірақ мұны соттың алдында да, әкімшілік тәртіпте де шешу мүмкін болмай, оған ешкім де жауапқа тартылмады.
Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын түлғалар үшін салық комитеттерімен жұмыс істегендегі басты кедергілердің бірі шенеуніктердің өз қызметіндегі мүмкіндіктерін артық қолдануы. Екінші орында салық қызметкерлерінің сауатсыздығы түр. Кейбір жағдайларда тіптіолардың әрекеттері Қазақстан Республикасының "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" заңына қарсы келеді.
Салық жүйесінің кеммшіліктерінің ішіңде кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар қызметіне кедергі болатыны ішкі нүскауларға қол жетіспеушілігі кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар салық оргаңдарыдағы үйымдастыру-жарлыкшы қужаттарымен таныс болу мүмкіндігі жоқ, ал кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар өзінің заң бұзушылығына алып келеді, соңы кәсіпорынға айыппұл санкциялар салумен аяқталады. Мынадай окиғалар, салық органдары әділет басқармаларына тіркелместен дайындаған нұсқаулар бойынша қосымша алымдарды, кәсіпорындардан заңсыз ала бастаған. Кейбір кәсіпкерлер бұл нұсқаулардың шын мәнінде заңды заңсызына қарамастан төлемін жүргізе берген. Уақыт өте келе ол нұсқау тіркелместен алынып тасталады да, ал төлеген ақшалар салық төлеушіге қайтарылмайды. Міне осыңдай оқиғалар, ішкі нұсқаулықтарға кәсіпкерлердің қолының жетпеуінің салдарынан орын алған заңсыздықтардың пайда болуына алып келеді.
Қолданыстағы салық жүйесінің тағы бір кемшілігі 1997 жылы кассалық әдістен аудару әдісіне өту, мұнда салық аударылған ақша бойынша емес, өнімді сату ,тауар және қызмет көрсету бойынша төленеді. Ал бұл өз кезегінде кәсіпорынның айналым кұралдарының "тоңуына" демек кәсіпкердің "келісім шарттарды тығуына" алып келеді. Осындай жағдайлар негізінен бюджетті кәсіпорынның есебінен аванстайды.
Сонымен қоса бухгалтерлік және салықтық есептеріне тәуелсіз қаржылық құжатар мен операцияларды толтыруға екі-үш есе артық қаражат және уақыт жұмсауы шағын кәсіпкердің жұмысын әлде кайда қиындатады.

1.2 Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне арналған арнайы салық режимінің экономикалық мәні
Нарық экономикасы мен нарықтық қатынастар дамыған елдерде салықтар экономикалық процестерді жанама реттеушілердің ішіндегі ең тиімді құралдардың бірі болып табылады. 1995 жылға дейінгі Қазақстан Республикасыңдағы салық саясатында көптеген салық жеңілдіктері орын алған болатын, бірақ бұл жеңідіктердің нәтижесі көңіл толтырарлықтай бола алмады. Өйткені шектен тыс салық жеңілдіктерінің өзі экономикаға оң әсерін бере бермейді. 1995 жылы қабылданған салық кодексінде ол жеңілдіктерді алып тастап, оған басқаша сипат берді. Ал қазіргі кезде салық кодексіңде қай салаларға жеңілдіктерді беру керектілн және қандай мөлшерде беру керектігін зерттеп, сан соқтырарлық қателіксіз тиімді салық саясатын жүргізу мүмкіндігі бар. Әлемдік тәжірибедегі салық жеңілдіктерінің көптеген түрі, сол жеңілдікгердщ нөтижелері біздің кдтеліксіз салық рефоромаларын жүргізуімізге септігін тигізері белгілі болып отыр.
Әлемдік тәжірибеде салықтарды алудың үш жүйееі қалыптасқан. Олардың әр қайсысы қоғам мен экономиканың дамуының белгілі бір кезеңдеріне сәйкес келеді:
Аталған-жүйелердің көмегімен алынатын салықтар бұрынырақ мынадай экономикалық модельді құрады (сурет 1).
Жоғарыда келтірілген моделдің артықшылықтары мынада:
- Мемлекет үшін экономикалық тиімді;
- Қолма-қолсыз есеп айыруларда банктердің рөлін арттырып, тауар
- Және қызмет ағамы қозғалысын бақылауды қажет етпейді;
- Қаржылық органдар ақша қаражаты ағымы мен салық түсімдеріне бақылауды бір уақытта жүзеге асырады.
Әрине қазіргі кезде біз сол елдердегі салық салу деңгейін Қазақстанның салық салу деңгейімен біртектестіре алмаймыз. Батыс елдерінде әлде қайда жоғары, осыған қарай салық ауыртпалығы да, (жеке тұлғаларға) салық ставкалары бірдей болғанымен, әр түрлі.
Нарықтық катынастары дамыған елдерде бюджеттің калыптасуындағы жекелеген салық түрлерінің рөлі келесідей (пайыздық қатынаста): жеке табыс салығы - 40 %, корпорациялық табыс салығы - 10 %, әлеуметтік салық - 30 %, қосылған құн салығы — 10 %, кеден баж салықтары - 5 % және басқалары - 5 %.
Бұл ретте, Батыс елдеріндегі тәжірибе олардағы бюджеттің калыптасуында жеке тұлғаларға салық салудың үлесінің жоғары екенін көріп отырмыз.
Профессор — Лаффер бастаған американдық эксперттер теориялық тұрғыдан, егер табыс салығы 50 % пайыздан жоғары болса, онда фирмалармен және халықтың іскерлік белсенділігінің төмендеп кететіндігін дәлелдеді.
Бірақ теориялық тұрғыдан идеалды салық салудың идеалды шкаласын есептеу мүмкін емес. Ол тек тәжірибе жүзінде ғана түзетілуі мүмкін және керек. Бұл ретте, ұлттық, психологиялық, мәдени факторлардың да елеулі әсері барын айтпай кетуге де болмайды. Мысалы, американдықтардың ойынша, Швециядағы салық салу шкаласымен (75%) Америка Құрама Штаттарында ешқандай да капитал өндіріске салынбас.
Мысалы үшін, Ұлыбритания заңнамаларында компанияның жылдық жиынтық табысынан салық салынатын табысты анықтау үшін, заңдық тұрғыдан рұксат берілген барлық шығыстарды шегерімге жатқызуға болады.
Соңғы жылдары Батыс елдерінің көпшілігінде, өндірістік жинаққа капитал ағымдарын арттыру үшін, жеке инвестицияларға ынталандыру шарасы ретінде салық жеңілдіктері көптеп қолданылуда. 80 жылдардағы көптеп енген салық жеңілдіктері белгілі инвестиция түріне бағытталған болатын.
Соңғы жылдары көптеген елдер, салық жеңілдіктерінен басқа, кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаларға табыс салығынан босату арқылы тікелей қаржылық көмек көрсетуге бар назарын салуда. Мысал үшін, Ирландияда 1984 жылы венчурлық компанияларға инвестиция салушыларға салық жеңілдіктері болған. 1979 жылы іскерлік кеңістігінен бағалы қағаз сатып алушыларға және инвестиция салушыларға салық несиесі ұсынылған.
Несие салықты есептеу процесінің келесідей этаптарынан өтеді, салық салынатын табыстың анықталуы және соның есебінен алынатын салықты есептеу. Несиелер өзіндік түрі бойынша шегірімдерге ұқсайды, бірақ ол салық салынатын табыстан емес есептелген салық сомасынан беріледі. Несиелердің келесідей түрлері көптеп кездеседі: шетелде төленген салыққа арналған несие — осы жеңілдікке қарай салық төлеуші өзінің барлық төлеуге міндетті салық сомасынан шетелде төлеген салық сомасын алып тастауға құқылы; инвестициялық несие — салықтың төмендетілуінен қалған үнемделген сомаға басқа инвестициялық салымдарды жүргізе алуы; халықтың жұмыспен қамтылуы үшін несие; және басқалары. Барлығы Америка Құрама Штаттарында осындай несиелердің 20-ға жуық түрі бар.
Келесі жеңілдіктің бірі салық төлеуді кейінге қалдыру. Олардың көпшілігі шекті мерзімде болады — 3-5 жыл (мысалы, табыстың бір бөлігін келешекте инвестициялық салым жасау үшін резервке аудару), басқалары анықталмаған ұзаққа созылуы мүмкін - тіпті кей бір оқиғаларға дейін немесе кейбір жағдайларға дейін. Бұл жеңілдіктің ерекшелігі сонда, 12-14 %-ды кұрайтын салық төлеушілер үшін, 5-7 жыл салықтан босату бұл тіпті салықтан босатумен бірдей.
Ең соңғы жеңілдіктердің бірі салықтық төлемнен немесе салықтың кейбір түрлерінен босату. Көбіне белгілі салықтан босатулардың ішіндегісі пайыздық босату, жергілікті басқару органдары төлейтін, (АҚШ); компаниялардың кейбір түрлерін салықтан босату (Люксембургте және Багам аралдарында), келтірілген зияндарға компенсация; капитал өсімі үшін табыстың белгілі бөлігін; белгілі мерзімде ұстап тұру шартымен сатылған мүліктен түскен табыс және тағы басқа.
Осы айтылғандарға қарап мемлекеттің экономиканы тұрақты дамуы үшін реттеу функциясындағы ең басты элементтің бірі салықтық реттеу екеніне тағы да көз жеткіздік. Ал жоғарыда әлемдік тәжірибе бойынша қандай салық жеңілдіктері барына тағы да қысқаша тоқталып кеттім, өйткені бұл тараудағы мен көтергелі отырған арнаулы салық режимі бойынша мәселелерге олардың қатысы бар. Мен енді нақты қойғалы тұрған мәселелеріме көшейін.
Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаларға салық салу механизімін зерттей отырып, теориялық және тәжірибе қолдану тұрғысынан келесідей қорытындыларды жасауға болады:
• Экономикалық ілімде кез-келген елде жұмыс істейтін салық жүйесі жауап беруге міндетті талаптар құралған. Дамыған елдерде салықты қолдану тәжірибесімен бекітілген нақтылықтың өзгеруімен олар әрқашан толықтырылып тұрады. Осыған қарай жалпы салық саясатының құрылу принциптері соның ішінде салық құрамы, оның құрылымы, қызметі, салықты жинау түрі, ставкалардың деңгейі және олардың басқа элементтері: елдің экономикалық дамуын; экономиканы мемлекеттік реттеу түрін; ЖІӨ масштабын бюджетті қайта бөлу арқылы анықтау сияқты құбылыстарды болжап анықтауға мүмкіндік береді.
• Салық салу тәжірибесінің жұмыс істеп келе жатқан көпжылдық тарихынан оның құрамын білдіретін және оның дамуды талап етуші салалардың бірі ол –кәсіпкерлікпен айналысатын жеке тұлғалар. 0л бұл саланың спецификасын анықтауы керек, және оның құрылуында жүйелілік принциптерін сынға алуға болмайды. Жер салығы базасындағы бір каналдық салық жүйесі, ауылшаруашылық тауар өндіруші кәсіпорындардың қызметінің қаржылық нәтижесіне әсер ететін, реттеушілік қызметті жүзеге асыра алмайды және барлық факторларды назарға алуға мүмкіндік бермейді.
Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғаларға салық жүйесінің дамуы оның оңайлатылуында емес, оның спецификасын жіктеуді есептей отырьш, жалпы жүйеге кіретін әр бір салықтың жұмыс істеуі механизімін жетілдіруде. Бұл жекелеген салықтардың ынталандыруының күшеюінде көрінуі, кәсіпкерлікпен айналысатын тұлғалардың бухгалтерлік есебіне негізделген олардың есептелу тәртібін енгізуде, барынша ыңғайлы салықтың формасын және төлеу мерзімін таңдаумен, мүмкін.
Атап өткен мәселелерге мынадай ұсыныстар келтіруге болады:
■ салық заңнамаларының көп өзгеруі және оған кәсіпкерлікпен айналысатын жеке тұлғалардың бухгалтерлерінің ақпараттануға үлгермеуі және кәсіпқой бухгалтерді штатында ұстауға шамасының жетпеуі сияқты өз кезегінде өткір мәселелерді шешу үшін орталықтандырылған бухгалтерия сияқты коммерциялық ұйым ашу қажет деп есептеймін. Орталықтандырылған бухгалтерия Индия елінде өте тиімді қолдануда, онда тіпті 3 орталықтандырылған бухгалтерия ұйымы 100 мың кәсіпкерлік қызметтің есебін және есеп беруін жүргізіп отыр. Ал жеке кәсіпкерлер үшін оның жалақы беру мәселесі әлде қайда тиімді;
■ бір кәсіпқой бухгалтерді кәсіпкерлік қызметте ұстау кемінде 300 доллар еңбекақы төлеуді талап етеді, ал орталықтандырылған бухгалтерия коммерциялық ұйымында егер талапкер шағын кәсіпорындар көп болса, шамамен әр кәсіпорынға 50 доллар айына төлеуі мүмкін. Әрине бұл шағын кәсіпорны үшін өте тиімді. Сонымен қоса орталықтандырылған бухгалтерия заңнамалардың жиі өзгеруі, салық органдарымен жұмыс жүргізу, салық төлемдерін төлеу және кейбір көп шағын кәсіпорынның қолынан келе бермейтін кұжаттарды толтыру сияқты маңызды және даулы сұрақтарды шешеді.

Тарау ІІ Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне арналған арнайы салық режимінің қолдану тәртібі экономикалық мәні
2.1 Арнаулы салықрежимі және оның жүргізілу тәртібі

Арнаулы салық режимі - бұл салық төлеушілердің кей категорияларына салықтың жеке түрлерін есептеу мен төлеудің оңайлатылған тәртібімен жүргізілетін бюджетпен есеп айырысудың ерекше түрі.
АСР-і мыналарға жүргізіледі: (қолданушылар)
 Шағын бизнес субъектілеріне;
 Шару қожалықтарына;
 Ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруші заңды тұлғаларға;
 Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне [12].
Біржолғы талон негізінде ара-тұра сипатта қызметін жүзеге асыратын жеке тұлға, патент негізінде қызметін жүзеге асыратын жеке кәсіпкер, оңайлатылған декларация негізінде қызметін жүзеге асыратын жеке кәсіпкер және заңды тұлға шағын бизнес субъектілері болып табылады.
Шағын бизнес субъектілері әлеуметтік салықты және корпорациялық немесе жеке табыс салығын есептеу мен төлеудің оңайлатылған тәртібін белгілейді.
Шағын бизнес субъектілеріне арналған арнаулы салық режимі салықты есептеудің оңайлатылған тәртібі: біржолғы талон, патент, оңайлатылған декларация негізінде жүзеге асырылады.
Салықты есептеудің оңайлатылған тәртібі салық салу объектісіне белгіленген ставканы қолдану жолымен жүргізіледі. ЕСЕПТЕУ=ССО*С.ставкасыына [11].
Салық салу объектісі болып ҚР-ң аумағында және оның шегінен тыс жерлерде алынған табыстардың барлық түрлерінен тұратын салық кезеңі ішіндегі табыс табылады.
Шағын бизнес субъектілері салықтарды есептеу мен төлеудің, сондай-ақ олар бойынша салық есептілігін тапсырудың мынадай тәптіптерінің біреуін ғана дербес таңдауға құқылы:
1) Жалпыға бірдей белгіленген тәртіп;
2) Біржолғы талон негізіндегі арнаулы салық режимі;
3) Патент негізіндегі арнаулы салық режимі;
4) Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі.
Салықтарды есептеу мен төлеудің жалпыға бірдей белгіленген тәртібіне ауысқан кезде жалпыға бірдей белгіленген тәртіп екі жыл қолданылғаннан кейін ғана арнаулы салық режиміне қайта ауысуға болады.
Салықтарды есептеу мен төлеудің АСР қолдануға құқығы жоқтар:
 филиалдары, өкілдіктері бар заңды тұлғалар;
 заңды тұлғалардың еншілес ұйымдарының және тәуелді акционерлік қоғамдардың;
Арнаулы салық режимі:
1) акцизделетін өнім өндіретін;
2) консультациялық, қаржы, бухгалтерлік қызмет көрсететін;
3) мұнай өнімдерін өткізетін;
4) шыны ыдыстарды жинайтын және қабылдайтын;
5) жер қойнауын пайдаланатын
6) мыналарды:
 медициналық, дәрігерлік және мал дәрігерлік қызметті;
 өртке қарсы қолданылатын техниканы, жабдықтарды және өрттен қорғау құралдарын өндіруді және сатуды;
 жолаушылар лифтілерін монтаждауды, жөндеуді және оларға қызмет көрсетуді;
 дезинфекция, дезинсекция, дератизация құралдары мен препараттарын дайындауды, өндіруді, ұқсатуды және көтерме саудада сатуды, сондай-ақ оларды пайдалануға байлансты жұмыстар мен қызметтер түрлерін;
 алкоголь өнімдерін бөлшек саудада сатуды және т.б. лицензияланатын қызмет түрлеріне
 және т б (СК 371б. 4 тармақ, 6)-тармақшасы) қолданылмайды [12-16].

2.2. Шаруа қожалықтарына арналған арнаулы салық режимі
Шаруа қожалықтарына арналған арнаулы салық режимі бірыңғай жер салығын төлеу негізінде бюджетпен есеп айырысудың айырықша тәртібін көздейді және акцизделетін өнімдерді өндіру, ұқсату және сату жөніндегі қызметті қоспағанда, ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру, өзі өндірген ауыл шаруашылық өнімдерін ұқсату және оны өткізу жөніндегі шаруа қожалықтары қызметіне қолданылады.
Шаруа қожалықтары осы арнаулы салық режимін немесе салық салудың жалпыға бірдей белгіленген тәртібін дербес таңдауға құқылы.
Шаруа қожалықтары арнаулы салық режимін 20 ақпанға дейін таңдау керек, таңдап алынған арнаулы салық режимі салық кезеңі ішінде өзгертуге жатпайды.
20 ақпаннан кейін құрылған шаруа қожалықтары Жеке кәсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куәлігін алған күні АСР қолдану құқығына өтініш береді.
Күнтізбелік жыл бірыңғай жер салығы бойынша салық кезеңі болып табылады
Шаруа қожалықтары салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің мынадай түрлерін:
 Қызметтен түскен шаруа қожалықтарының табысынан ЖТС
 ҚҚС
 Жер салығы
 Көлік құралдарына салынатын салық
 Мүлік салығын төлеушілер болып табылмайды.
Жер учаскесін бағалау құны бірыңғай жер салығын есептеу үшін негіз болып табылады.
Жер учаскесін айқындау ҚР-ң жер заңдарына белгіленген тәртіппен жүргізіледі.
Бірыңғай жер салығын есептеу жер учаскесін бағалау құнына 0,1% ставканы қолдану жолымен жүргізіледі.
Бірыңғай жер салығын төлеу жер учаскесі орналасқан жер бойынша тиісті бюджетке екі мерзімде:
 Ағымдағы төлем ағымдағы салық кезеңінің 20 қазанынан кешіктірілмейтін мерзімде, жалпы сомасының бөлігінен кем емес мөлшерде төленеді;
 Бірыңғай жер салығы бойынша түпкілікті есеп айырысу есепті кезеңнен кейінгі салық кезеңінің 20 наурызынан кешіктірілмейтін мерзімде жүргізіледі.
20 қазаннан кейін құрылған бірыңғай жер салығын төлеушілер есепті жылдан кейінгі жылдың 20 наурызынан кешіктірілмейтін мерзімде ағымдағы есепті кезең үшін төлеуге тиісті жалпы салық сомасын енгізеді.
Шаруа қожалығы жер учаскесін басқа шаруа қожалығына жалға берген кезде тараптардың әрқайсысы осындай жер учаскесі бойынша бірыңғай жер салығын жалға беру шартында көрсетілген жер учаскесінің нақты пайдаланылу кезеңін негізге ала отырып есептейді және төлейді.
Жер учаскесін жалға беруден алынған табыс бойынша шаруа қожалығы салықты жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен есептейді және төлейді. Бұл орайда осындай жер учаскесі бойынша бірыңғай жер салығының төленген сомасы салық салынатын табыс айқындалған кезде шегерілуге тиіс [13-16].
Бірыңғай жер салығын төлеушілер жыл сайын ағымдағы салық кезеңінің 15 наурызынан кешіктірілмейтін мерзімде жер учаскелері орналасқан жердегі салық органдарына өткен салық кезеңі үшін бірыңғай жер салығы мен әлеуметтік салық бойынша декларация тапсырады.
Бірыңғай жер салығын төлеуші осы арнаулы салық режимін қолданған бірінші жылдың 15 наурызынан кешіктірілмейтін мерзімде мынадай құжаттарды:
 Ағымдағы кезеңі үшін бірыңғай жер салығы бойынша ағымдағы төлем есебін;
 Нотариат немесе селолық атқарушы органдар куәландырған жер пайдалануға құқық беретін құжаттардың көшірмелері;
 Жер ресурстарын басқару жөніндегі уәкілетті орган берген жер учаскесін бағалау құнын анықтайтын актінің нотариат немесе селолық атқарушы органдар куәландырған көшірмесін;
 әлеуметтік салық сомаларын есептеу үшін қажетті деректерді міндетті түрде көрсете отырып, қызметкерлерді алдағы салық кезеңінде жалдау туралы мәліметтер табыс етеді.
Таратылған немесе қайта ұйымдастырылған кезде бірыңғай жер салығын төлеуші қызметті тоқтату немесе қайта ұйымдастыру туралы өтінішті салық органына бергеннен кейін 15 күн мерзімде өткен салық кезеңі үшін декларация тапсыруға міндетті.
Бірыңғай жер салығын төлеушілер шаруа қожалығының басшысы және мүшелерін қоса алғанда, әрбір қызметкер үшін АЕК-ң 20%-қ ставкасы бойынша әлеуметтік салық сомасын ай сайын есептеп отырады. (1қызметкерге 1030(1АЕК)*20%=206 әлеу.салық)
Әлеу.салықтың есептелген сомасы Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына есептелген әлеуметтік аударымдар сомасына азайтылуы тиіс.
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына есептелген әлеуметтік аударымдар сомасы әлеуметтік салық сомасынан асып кеткен кезде әлеу.салық сомасы нөлге тең [6-8].
Төлем көзінен ұсталатын ЖТС есептеу жалпыға белгіленген тәртіп арқылы есептелінеді және жүреді. ЖЗҚ-на міндетті зейнетақы жарналарын есептеу ҚР-ң зейнетақы заңдарында белгіленген тәртіппен жүргізіледі.
Төлем көзінен ұсталатын ЖТС-ң, әлеуметтік салықтың, ЖЗҚ-на міндетті зейнетақы жарналарының, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдардың қоршаған ортаны ластағаны үшін төлемнің және жер бетіндегі көздерден су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақыны есептелген сомасын төлеу үшін көзделген мерзімдерде мынадай тәртіппен жүргізіледі:
 Ағымдағы салық кезеңінің 20 қазанынан кешіктірілмейтін мерзімде 1 қаңтардан 1 қазанға дейінгі кезең үшін есептелген сома төленеді;
 Есепті кезеңнен кейінгі салық кезеңінің 20 наурызынан кешіктірілмейтін мерзімде 1 қазаннан бастап 31 желтоқсаннан аралығындағы кезең үшін есептелген сома төленеді.
Төлем көзінен ұсталатын әлеу.салық пен ЖТС төлеу жер учаскесі орналасқан жер бойынша жүргізіледі.
Бірыңғай жер салығын төлеушілер бірыңғай жер салығы бойынша декларация табыс ету үшін белгіленген мерзімдерде:
 төлем көзінен ұсталатын жеке табыс салығы бойынша есепті;
 ЖЗҚ-на міндетті зейнетақы жарналарын төлеу жөніндегі есептілік;
 Жер бетіндегі көздерден су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақы бойынша және қоршаған ортаны ластағаны үшін төлемақы бойынша декларацияны;
 Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдар бойынша есепті табыс етеді [5-10].
2.3. Ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруші заңды тұлғаларға арналған арнаулы салық режимі
Ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруші заңды тұлғаларға арналған арнаулы салық режимі патен негізінде бюджетпен есеп айырысудың ерекше тәртібін көздейді және заңды тұлғаларды:
 Жерді пайдалана отырып, ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру, өзі өндірген ауыл шаруашылық өнімдерін ұқсату және оны өткізу жөніндегі;
 Толық кезеңді мал шаруашылығы мен құс шаруашылығының, ара шаруашылығының ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру жөніндегі, сондай-ақ , өзі өндірген ауыл шаруашылық өнімдерін ұқсату және оны өткізу жөніндегі қызметіне қолданылады.
Мыналардың:
 Еншілес ұйымдары, филиалдары мен өкілдіктері бар заңды тұлғалардың;
 Заңды тұлғалар филиалдарының, өкілдіктері мен өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелерінің және т.б. АСР-н қолдануға құқығы жоқ.
АСР салық төлеушілердің акцизделетін өнімді өндіру, ұқсату және өткізу жөніндегі қызметіне қолданбайды. Таңдап алынған салық салу режимі салық кезеңі ішінде өзгертілмеуге тиіс.
Күнтізбелік жыл патент құны есебіне енгізілген салықты және жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақыны есептеуге арналған салық кезеңі болып табылады.
АСР-н қолдану үшін салық төлеуші жыл сайын 20 ақпаннан кешіктірмей жер учаскесінің орналасқан жері бойынша салық органына уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген нысан бойынша патент алуға өтініш береді.
Патент беру әрбір салық кезеңіне жүргізіледі, салық органы 5 жұмыс күні ішінде патент береді.
Патен құнының есебіне КТС, әлеуметтік салық, меншік, жерді тұрақты пайдалану немесе бастапқы өтеусіз уақытша жер пайдалану құқығымен жер учаскесі болған кезде төлейтін жер салығы, уақытша өтеулі жер пайдалану учаскесі болған кезде жер учаскесін пайдаланғаны үшін төлейтін ақы, мүлік салығы, көлік құралдары салығы, ҚҚС енгізіледі [1,2,16].
Салық кезеңінің басында патент құнының есебіне енгізілген салық сомаларын есептеу:
1) КТС және ҚҚС белгілеу кезңнде-өткен 5 жыл ішінде шаруашылықтың табысы мен шығындарының көрсеткіштері негізінде жүргізіледі. Патент құнын есептеу кезінде бюджетке төленуге тиісті салық және жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлейтін ақы сомасы 80% азайтылады.
Патент құны есебіне енгізілетін салық және жерді пайдаланғаны үшін ақы сомаларын бюджетке төлеу 20 мамырдан және 20 қазаннан кешіктірілмей, патент құны есебінде көрсетілген салық және жерді пайдаланғаны үшін ақы соманың тиісінше және мөлшерінде және патент құны есебіне енгізілген салық және жерді пайдаланғаны үшін ақы бойынша берілген қайта есептеулерді ескере отырып, патент құнының қалған бөлігі мөлшері есебінде келесі кезеңнің 20 наурызында жүргізіледі [2].

2.4. Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне арналған арнаулы салық режимі.
КҚЖ түрлеріне арналған АСР:
 Ойын бизнесі саласында;
 Ақшасыз ұтыс ойын автоматтарына;
 Боулинг бойынша;
 Картинг бойынша;
 Бильярд бойынша;
 Лото ойын ұйымдастыру бойынша қызметтер көрсететін жеке кәсіпркерлердің, заңды тұлғалардың, олардың филиалдарының, өкілдіктерінің және өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелерінің қызметіне қолданылады.
АСР осы тұлғалар үшін:
- КТС немесе ЖТС және ҚҚС есептеудің және төлеудің;
- Акциз бойынша оңайлатылған тәртібін белгілейді.
Корпорациялық (

Загрузка...


Уважаемый пользователь! Материал может содержать устаревшие данные, ошибки (устаревшую экономическую статистику, утратившую силу закона, нормативные акты и т.п.). Поэтому перед сдачей рекомендуем самостоятельно проверить содержание работ.
Желаем успехов!



186.5Kb
Категория: Экономика, Қаржы, Бухгалтерлік іс, Банктік іс, Салық | Добавил: Admin
Просмотров: 2874 | Загрузок: 306 | Рейтинг: 0.0/0

Это может Вас заинтересовать:
Шығайұлы Дәулеткерей
Терминге қойылатын талаптар
Адамға сәуле алудың қауіпі
Тұрар Рысқұлов
Денсаулық - басты байлық
Топырақтың адамзат үшін маңызы
Некелесу түрлері, әдет-ғұрыптар
PowerPoint 2007 бағдарламасы
Жұмабаев Мағжан Бекенұлы
Валеология бойынша бағдарламаны енгізу
Excel электрондық кесте құралдарымен мәліметтерді өңдеу
Қорықтар – биосфера эталоны
Шуберттің вокалдық лирикасы
Тілендіұлы Нұрғиса
Жетісу күйшілік мектебі